هشت سال پس از شروع درگیری در دونباس، مردم بیگناه همچنان می میرند. بازرسان روسی حوادثی را که شامل کشتار غیرنظامیان می شود، بررسی می کنند. الکساندر باستریکین، رئیس کمیته تحقیقات کشور، در مورد این تلاش ها و نتایج آن ها تاکنون با «آرتی» صحبت کرد.
ـ آقای باستریکین، مدتهاست که کمیته تحقیقات روسیه و «آرتی» در پروژهای مشترک با هدف کشف و جزئیات
جنایات جنگی که توسط اوکراین علیه مردم دونباس مرتکب شدهاند، مشارکت دارند. ممکن
است برخی از آخرین اطلاعات را با ما به اشتراک بگذارید؟ بازرسان روسی در طول این
سال ها چقدر کار کرده اند؟
در طول هشت سال گذشته، کمیته تحقیق حدود ۸۰۰ پرونده جنایی را در ارتباط با رویدادهای دونباس و اوکراین تشکیل داده است. افراد درگیر در این پرونده ها اعضای رهبری نظامی و سیاسی اوکراین، نیروهای امنیتی و سازمان های ملی گرای افراطی هستند. در مجموع ۲۸۷ نفر مشمول کار تحقیقاتی ما هستند. نزدیک به نیمی از آنها متهم شده اند.
این افراد عبارتند از آرسن آواکوف وزیر سابق امور داخلی اوکراین، ایگور کولومویسکی فرماندار منطقه دنپروپتروفسک، آنتون گراشچنکو معاون وزیر امور داخلی، والری گلتی و استپان پولتوراک، معاون اول و معاونان وزیر دفاع، ایوان روسناک، ایگور پاولوفسکی، اولگ شوچوک و الکساندر دوبلیان و همچنین فرماندهان تعدادی از واحدهای نیروهای مسلح اوکراین و اعضای گردانهای ملیگرای اوکراین.
بیشتر جنایاتی که نیروهای امنیتی اوکراین مرتکب می شوند شامل حمله به غیرنظامیان با استفاده از توپخانه، سامانه های موشکی تاکتیکی، خمپاره و سلاح های سبک می باشد. این گونه اقدامات به عنوان بدرفتاری با غیرنظامیان، استفاده از وسایل و روش های ممنوعه جنگ و حتی نسل کشی طبقه بندی می شود.
۱۱۵ نفر در جرایم علیه صلح و امنیت بشریت دخیل هستند که ۶۳ نفر از آنها کیفرخواست صادر شده اند. طبیعتا این ارقام تا نهایی فاصله زیادی دارند. هر روز، بازرسان ما مظنونان جدیدی را شناسایی کرده و اتهامات جدیدی را علیه فرماندهان نظامی ارتش اوکراین و اعضای واحدهای ملیگرا مطرح میکنند.
به لطف کار آنها، ما هفت نفر را که در حملات به مأموریت های خارجی روسیه، و همچنین در استخدام مزدوران، افراط گرایی، و تسهیل فعالیت های تروریستی دست داشتند، محکوم کرده ایم. این افراد عبارتند از: نیکولای رودکوفسکی، سرگئی لیتوینوف، رومن ترنوفسکی، آرتم شیروبوکوف، رومن ژلزنوف، آناتولی گریتسنکو و الکساندر رازوموف.
ملیگرایان اوکراینی با استفاده از تسلیحات سنگین به گلوله باران ساختمانهای مسکونی و زیرساختها ادامه میدهند که تعداد زیادی تلفات را به همراه دارد. ما هر موردی از این دست را پیگیری و ثبت می کنیم. بازرسان ما روی زمین و در صحنه کار می کنند و ما در حال دریافت شواهد فزاینده ای از جنایات شنیع علیه جمعیت روسی زبان دونباس هستیم. علیه مردمی که با سیاست های ملی گرایانه کیف و ممنوعیت زبان روسی مخالف بودند. و علیه کسانی که با هم متحد شدند تا برای خودمختاری مناطق جنوب شرقی اوکراین مبارزه کنند. سالهاست که مردم درباره اتفاقاتی که در حال رخ دادن است صحبت میکنند.
در طول کل دوره تحقیقات، ما بیش از ۱۸۱۰۰۰ نفر را بازجویی کردیم و بیش از ۵۹۰۰۰ نفر از جمله بیش از ۱۰۰۰۰ خردسال به عنوان قربانی شناخته شدند.
به عنوان بخشی از تحقیقات جنایی، ما به قربانیان کمک می کنیم تا دعاوی مدنی را برای جبران خسارت مادی و غیر مادی آماده کنند. این ادعاها در حال حاضر ده ها میلیارد روبل است.
ـ آژانس های مجری قانون اوکراین و همچنین دادگاه کیفری بین المللی در حال انجام تحقیقات جنایی علیه روس ها هستند. این اقدامات را چگونه توصیف می کنید؟
آنچه ما می بینیم، تصمیمات آشکارا پوچ و غیرقانونی مقامات اوکراینی برای محاکمه قانونگذاران و دیگر مقامات ما به اتهامات واهی است، به غیر از سربازان سابق روسی که سال ها پیش از خدمت بازنشسته شدند، با این حال اوکراین اکنون در تلاش است آنها را به اتهامات واهی متهم کند. چیزی
این نمونه ها نشان می دهد که نظام عدالت آنها واقعاً چه ارزشی دارد. در مورد کمیته تحقیقات روسیه، ما در حال ارزیابی قانونی از اقدامات آنها هستیم. متخصصان حقوقی کمیته تحقیقاتی ما علیه مقامات اوکراینی به دلیل تعقیب غیرقانونی شهروندان روسی اقدام کیفری را آغاز می کنند. وظیفه ما این است که طبق قانون از آنها پاسخگو باشیم. کمیته تحقیق تاکنون ۱۴ پرونده جنایی از این دست را آغاز کرده است.
در عین حال، ما از ظرفیت طرف اوکراینی برای نادیده گرفتن جنایات واقعی علیه غیرنظامیان خود شگفت زده شده ایم. برای هشت سال، اوکراین و غرب چشمان خود را بر این جنایات بسته اند.
نیروهای امنیتی اوکراین در دونباس تا به امروز، هیچ کس برای قتل عام مردم در ساختمان اتحادیه کارگری در اودسا پاسخگو نبوده است. به همین دلیل است که کشور ما مسئولیت رسیدگی به جنایات رژیم اوکراین را بر عهده گرفته است.
ـ اقدامات ملی گرایان اوکراینی و نیروهای مسلح اوکراین را چگونه توصیف می کنید؟
ما آنها را به ویژه وحشیانه، بیتمایز، بدبین و بیرحم میدانیم ـ هم در برابر دشمنانشان و هم در برابر هموطنان اوکراینی که اتفاقاً نظرات ناسیونالیستی آنها را ندارند. آنها از مهمات ممنوعه استفاده می کنند. این افراد کاملاً آگاه هستند که استفاده از آنها ممنوع است. آنها از کنوانسیون مربوطه اطلاع دارند. اما این برای سربازان اوکراینی تبدیل به یک روش استاندارد شده است که غیرنظامیان را با این سلاح های ممنوعه هدف قرار دهند. این مهمات در موشک های تاکتیکی بدنام «توچکا ـ یو» («Tochka ـ U») استفاده می شود. این نوع سلاح باعث تلفات و ویرانی های گسترده در مقیاس وسیع می شود.
در ماه مارس، بیش از ۲۰ نفر در پی اصابت موشک توچکا-یو به شهر دونتسک کشته و بیش از ۳۰ نفر زخمی شدند. این موشک منحصراً توسط ارتش اوکراین استفاده می شود. کمیته تحقیقات روسیه پس از انجام تحقیقات خود به این نتیجه رسید که تیپ ۱۹ موشکی جداگانه نیروهای مسلح اوکراین به فرماندهی فئودور یاروشویچ که از سه گردان از ۸ پرتاب کننده موشک تشکیل شده بود، مسئولیت پرتاب ها را بر عهده داشت. ما این حقایق را مستند و ارزیابی کرده ایم. یک دادگاه روسیه حکم بازداشت غیابی یاروشویچ را صادر کرده است.
تحقیقات جنایی همچنین در حال شناسایی سایر واحدهای نظامی اوکراین است که ممکن است در استفاده از این روشهای ممنوعه جنگ شرکت داشته باشند.
چندین بار گزارش شده است که ملی گرایان به استفاده از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی متوسل شده اند. اخیراً اطلاعات بیشتری دریافت کرده ایم که این موضوع را تأیید می کند. افرادی که از اوکراین و دونباس به روسیه میآیند درباره ملیگراها و نیروهای اوکراینی که تجهیزات خود را در نزدیکی پنج مدرسه مستقر کردهاند، به ما گفتند. آنها همچنین بیان کردند که چگونه سربازان اوکراینی از بیمارستان ها، از جمله یک زایشگاه، به عنوان پناهگاه استفاده می کردند، در مورد جنگنده های گردان آزوف که از مرکز خرید پریموریه خمپاره شلیک می کردند و اوکراینی ها مواضع شلیک را روی پشت بام ساختمان های مسکونی ایجاد کردند. این و حقایق متعدد دیگر نیز در پرونده های جنایی مستند است.
ما هر روز مواردی از شلیک گلوله های شلیک شده توسط ملی گرایان اوکراینی به ساختمان های مسکونی و زیرساخت ها را مستند می کنیم. دهها خانه و تأسیسات زیربنایی اجتماعی ـ بیمارستانها، مهدکودکها و مدارس ـ زیر آتش قرار گرفتند. بدیهی است که اینها همه اعمال مجرمانه از پیش طراحی شده است. در نتیجه شاهد مجروح شدن و کشته شدن افراد مسن، زنان و کودکان هستیم. این وحشتناک است.
بازرسان دفتر مرکزی کمیته تحقیقات اخیرا تعدادی از فرماندهان اوکراینی را شناسایی کرده اند که دستورات غیرقانونی بمباران شهرها و شهرک ها در دونباس را صادر کرده اند. از جمله فرمانده گردان ۱ حمله هوایی تیپ ۹۵ حمله هوایی الکساندر تاباچینی فرمانده گردان ۲ حمله هوایی همان تیپ، الکسی ماخوف فرمانده گردان اول چترباز از ۲۵ تیپ جداگانه هوابرد. اسمولیک و فرمانده دومش، سرگرد ایگور سیتنیتسکی، فرمانده توپخانه تیپ ۵۶ پیاده موتوری جداگانه آرتم پوچکوف، و فرمانده گردان دوم چترباز از تیپ ۲۵ هوابرد جداگانه، ویتالی سوشچنکو. همه آنها در جنایات علیه صلح و امنیت بشر، مانند گلوله باران غیرنظامیان، از جمله استفاده از توپخانه، دست داشتند.
ـ اکنون صحبت های زیادی در مورد آزمایشگاه های زیستی مخفی اوکراین وجود دارد. گفتن حقیقت و تخیل سخت شده است. در مورد این آزمایشگاه های زیستی چه می دانید؟
اجازه دهید یادآوری کنم که کمیته تحقیقات در حال حاضر در حال بررسی یک پرونده جنایی در ارتباط با توسعه سلاح های بیولوژیکی در اوکراین است که سلاح های کشتار جمعی هستند. این وزارت دفاع ایالات متحده، همراه با سایر سازمان های مرتبط، بود که کل عملیات را تامین مالی و نظارت کرد.
تجزیه و تحلیل اسناد به دست آمده به ما این امکان را می دهد که حلقه افراد درگیر در تحقیقات بیولوژیکی برای اهداف نظامی در اوکراین را دقیقاً شناسایی کنیم. این فهرست شامل مقامات آمریکایی از وزارت دفاع و تعدادی از پیمانکاران آمریکایی است.
مشخص شده است که از سال ۲۰۰۵، میزان بودجه ایالات متحده برای برنامه های تحقیقات بیولوژیکی در اوکراین از ۲۲۴ میلیون دلار فراتر رفته است. ایالات متحده به طور سیستماتیک حدود ۳۰ مرکز تحقیقات علمی مرتبط با وزارتخانه های بهداشت و کشاورزی اوکراین و همچنین تعدادی از امکانات بهداشتی و اپیدمیولوژیک فرماندهی نیروهای پزشکی وزارت دفاع اوکراین را مدرن و به روز کرده است. نتایج تحقیقات آنها قبل از شروع عملیات ویژه نظامی به مناطق تحت کنترل کیف منتقل شد. کمیته تحقیق به بررسی هر گونه اطلاعات جدید ادامه خواهد داد.
ـ یکی دیگر از مسائل تکان دهنده مربوط به اوکراین، شکنجه اسیران جنگی است. آیا احتمال پیدا شدن و مجازات عاملان وجود دارد؟
بازرسان ما در حال بررسی تعدادی از این جنایات هستند. به عنوان مثال، یک مورد از نظامیان روسی وجود دارد که در عملیات ویژه حفاظت از جمهوری های خلق دونتسک و لوهانسک شرکت داشتند که توسط نیروهای امنیتی اوکراین مورد اصابت گلوله قرار گرفتند و در منطقه «زاپاروژیا» (Zaporozhye) اوکراین دستگیر شدند. آنها به افسران «اس بی یو» (SBU) {سرویس امنیتی اوکراین} منتقل شدند و به مدت ده روز به طور غیرقانونی آنها را بازداشت کردند. خشونت فیزیکی علیه سربازان روس به طور منظم مورد استفاده قرار گرفت. اوکراینی ها سعی کردند آنها را شکنجه دهند تا اطلاعاتی در مورد پیشرفت عملیات ویژه نظامی ارائه دهند.
در ۲ و ۵ مارس، دو گروه دیگر از نظامیان روسی در منطقه نیکولایف اوکراین دستگیر شدند. آنها برای چندین روز توسط «اس بی یو» نگهداری می شدند و مورد خشونت فیزیکی و روانی قرار می گرفتند. همیشه این احتمال وجود دارد که افراد مسئول پیدا شوند ـ بالاخره هر جنایتکاری ردی از خود بر جای می گذارد. برای تحقق این امر، ما با همکاران خود از «دی پی آر» (DPR) و «اِل پی آر» (LPR» و همچنین خدمات اورژانس در منطقه همکاری می کنیم.
ـ روسیه چگونه اسیران جنگی را پردازش می کند؟ چه تعداد از آن ها آنجا هستند؟
مهم نیست که رسانه ها و رسانه های تبلیغاتی غربی چه می گویند، همه می توانند ببینند که نیروهای اوکراینی ترجیح می دهند هر زمان که فرصت پیدا کردند تسلیم شوند. آنها درک می کنند که مقاومت بیهوده است. اکنون بیش از ۲۰۰۰ نظامی اوکراینی در روسیه هستند که داوطلبانه تسلیم شدند، از جمله پنج فرمانده که مسئول واحدهایی بودند که علیه جمعیت دونباس می جنگیدند. بازرسان ما در حال بازجویی از آنها و جمع آوری داده های زیادی در مورد جنایات رژیم اوکراین هستند.
شواهدی در مورد مربیان خارج از کشور و همچنین شهروندان کشورهای دیگر وجود دارد که به عنوان مزدور برای جنگیدن داوطلب شده اند. بر اساس تمام شواهد، ما تحقیقات جنایی را در مورد ۷۵ مزدور که در این درگیری برای اوکراین می جنگند، آغاز کرده ایم. ما می دانیم که در میان آنها شهروندان بریتانیا، ایالات متحده آمریکا، نروژ، کانادا، گرجستان و سایر کشورها هستند.
به عنوان مثال، یک شهروند گرجستانی به نام مامولاشویلی یک به اصطلاح لژیون ملی گرجستان را در اوکراین ایجاد کرد، گروهی مسلح که خود را رهبر آن معرفی کرد. او حداقل ۲۴ شهروند گرجستان را برای پیوستن به آن به عنوان مزدور استخدام کرد. تعدادی از آنها تسلیم شدند و توسط بازپرس ما مورد بازجویی قرار گرفتند.
ـ افرادی هستند که معتقدند مشکل ملی گرایی در اوکراین حداقل به طور جدی اغراق آمیز است، اگر اصلا وجود داشته باشد. شما مطمئناً از چگونگی وجود چیزها در آنجا آگاه هستید. در مورد ناسیونالیسم در دونباس چه می توانید بگویید؟ چقدر جدی است؟
من فقط چند مثال برای شما می زنم که خود گویای آن است. یک: آنها از لشکر داوطلب «اس اس نازی» («گالیسیا») تجلیل می کردند و پس از مرگ، عنوان قهرمان اوکراین را به فرمانده نازی شوخویچ، که در نسل کشی یهودیان شرکت داشت و یکی از سازمان دهندگان قتل عام لهستانی ها در اوکراین بود، اعطا کردند. آنها همچنین استپان باندرا را به قهرمان اوکراین تبدیل کردند و صدمین سالگرد تولد او را تعطیل دولتی کردند.
ثانیاً، آنها قانون تسهیل عملکرد زبان اوکراینی را به عنوان زبان دولتی به تصویب رساندند که شهروندان این کشور را موظف می کرد در همه فعالیت ها، به جز ارتباطات روزمره و مراسم مذهبی، از زبان اوکراینی استفاده کنند. این خلاف قوانین بین المللی و قانون اساسی خود اوکراین است. امسال آنها این قانون را گسترش دادند تا اکنون تمام رسانه های جمعی در اوکراین فقط به زبان اوکراینی منتشر شوند.
علاوه بر این، آنها حقایق تاریخی را در کتب مدرسه به گونه ای جعل کردند که اساساً به نسل های جوان بیاموزند که از روسیه متنفر باشند. ما همچنین دیدهایم که شخصیتهای عمومی در اوکراین از هموطنان خود برای کشتن روسهای قومی از طریق رسانههای جمعی خواستهاند که چنین اظهاراتی در آنجا به یک امر عادی تبدیل شده است.
همه اینها به نفرت نژادی و بیگانه هراسی دامن می زند، حقوق اقلیت های قومی را سلب می کند و در کل منجر به نقض حقوق بشر می شود. شکنجه سادیستی اسرای جنگی روسی توسط نئونازی های اوکراینی هیچ توجیهی ندارد.
همچنین، تعدادی از تحریکات، از جمله تحریکات ۳ آوریل ۲۰۲۲ در بوچا که در پی آن بود که وقایع را به عنوان قتل عام ساکنان محلی که گفته می شد توسط نیروهای روسی انجام می شود، نادرست معرفی کند. اینها همچنین نمونه های آشکار ایدئولوژی نئونازی در کار هستند. کمیته تحقیقات روسیه نیز در حال تحقیق در مورد حادثه بوچا است و ما شواهد بیشتری را جمع آوری می کنیم که این فرضیه را تایید می کند که این حادثه بخشی از کمپین بدنامی اوکراین علیه نیروهای روسی بوده است.
ـ به رسمیت شناختن رسمی استقلال «دی پی آر» (DPR) و «اِل پی آر» (LPR») برای شما چه معنایی داشت؟ همکاری بین بازرسان روسیه و جمهوریهای دونباس چقدر خوب است؟
زمانی که هر دو جمهوری خلق «دونتسک» و «لوگانسک» به رسمیت شناخته شدند، ما چراغ سبز برای راه اندازی یک برنامه همکاری در مقیاس کامل دریافت کردیم. به همین منظور، ما موافقت نامه های همکاری بین سازمانی مربوطه را تهیه کردیم که توسط کمیته تحقیقات روسیه و دادستان های کل هر دو جمهوری امضا شد.
ما گزارشهای روزانه و فوری را رد و بدل میکنیم و بر اساس این گزارشها تحقیقاتی را درباره جنایات جنگی مانند حملات به اهداف غیرنظامی هر روز آغاز کردهایم. بازرسان روسی با همکاری همتایان خود در «دی پی آر» (DPR) و «اِل پی آر» (LPR») در محل کار می کنند تا مدارک جنایات مرتکب شده توسط سربازان اوکراینی را به دست آورند. آنها صحنه های جنایت را بررسی می کنند، از شاهدان بازجویی می کنند و غیره و در نهایت به کمیته تحقیق در مسکو گزارش می دهند.
میخواهم بگویم که کارکنان کمیته تحقیق برای انجام تمام مراحل لازم بسیار مجهز هستند، که این به معنای کار بزرگی است. آنها می توانند صحنه های جنایت را پردازش کنند و شواهد را مطابق با بهترین شیوه ها تضمین کنند.
ـ چگونه عدالت در مورد جنایات جنگی که توسط شهروندان اوکراینی که توسط نیروهای روسی، «دی پی آر» (DPR) و «اِل پی آر» (LPR») دستگیر شده اند اجرا می شود؟ آیا مشخص است که چه زمانی و کجا می توانند در دادگاه حاضر شوند؟
حقوق بینالملل بشردوستانه (IHL) دولتها را ملزم میکند که مسئول نقض جدی کنوانسیونهای ۱۹۴۹ ژنو و پروتکلهای الحاقی ۱ و ۲ آنها در سال ۱۹۷۷ یا مسئول جنایات جنگی باشند، یا آنها را برای تعقیب قضایی توسط دولت دیگری استرداد کنند.
با این حال، اوکراین هیچ تحقیقی در مورد جنایات مرتکب شده علیه جمعیت غیرنظامی دونباس توسط نظامیان اوکراینی انجام نمی دهد، که عملاً تعهدات خود را مطابق با «ای اچ ال» (IHL) نقض می کند.
اینکه چه دادگاهی ملیگرایان اوکراینی را محاکمه میکند هنوز یک سوال باز است. ما در حال بررسی چندین گزینه هستیم. اصول صلاحیت جهانی به دادگاه های ملی این امکان را می دهد که به چنین پرونده هایی رسیدگی کنند. در عین حال از ایده تشکیل دادگاه تخصصی برای این منظور نیز حمایت می کنیم. نکته کلیدی این است که اطمینان حاصل شود که دادگاه یا دادگاه مورد نظر منصفانه و بی طرف است.
ـ قبلاً هرگز یک درگیری مسلحانه به اندازه ای که اکنون در اوکراین وجود دارد توسط افراد غیرحرفه ای مانند وبلاگ نویسان، پخش کننده های آنلاین، روزنامه نگاران شهروند مجهز به تلفن های هوشمند پوشش داده نشده بود. آیا آژانس شما به چنین منابعی اعتماد دارد؟
من از فناوری ای قدردانی می کنم که به گزارش های شاهد از اقداماتی که مستلزم تحقیقات قانونی هستند می قدردانی می کنم که نسبتاً سریع به صورت آنلاین آپلود شوند، بنابراین به آژانس هایی مانند ما این فرصت را می دهد که آنها را در نظر بگیرند. همچنین درست است که همه این گزارشها باید توسط بازرسان حرفهای تأیید شوند، این کاری است که ما به عنوان بخشی از کار خود انجام میدهیم.
ما همچنین کاملاً درک می کنیم که برخی از رسانه های غربی مطالبی از این دست را صرفاً به عنوان بخشی از کارزار بدنامی علیه کشور ما منتشر می کنند و این نشریات حاوی دروغ و اطلاعات نادرست است. جنگ اطلاعاتی علیه روسیه در جریان است. ماموریت ما این است که به ارائه گزارشی واقعی از وقایع و شواهدی که به جنایات اشاره میکند، ادامه دهیم و موضع خود را توضیح دهیم. این کاری است که ما انجام می دهیم و قصد داریم به آن ادامه دهیم.
شهروندان روسیه نیز اطلاعات نادرستی در مورد نیروهای روسی در اوکراین منتشر می کنند. ما اینها را هم پیگیری می کنیم. از اواخر فوریه، کمیته تحقیقات تحقیقاتی را در مورد ۳۵ پرونده جنایی بر اساس ماده ۲۰۷.۳ که توسط پارلمان به قانون جنایی روسیه اضافه شده است، آغاز کرده است تا بتوانیم چنین مواردی را تحت تعقیب قرار دهیم.
همچنین این درست است که برخی از روزنامه نگاران غربی التماس می کنند که با بسیاری از همکاران خود متفاوت باشند. آنها از اوکراین بازدید کردهاند و وضعیت را با چشمان خود دیدهاند، و از ملیگرایی در اوکراین و جنایات سربازان اوکراینی با استناد به گزارشهای شاهد ارائهشده توسط غیرنظامیان محلی بدون هیچ گونه سوگیری گزارش میدهند.
ما باید به خبرنگاران روسی اشاره ویژه ای داشته باشیم که با به دست آوردن اطلاعات مهم در زمین جان خود را به خطر می اندازند و کارشان به مردم اجازه می دهد تا تحولات منطقه درگیری را دنبال کنند. در اینجا میخواهم از افراد «آرتی» برای مشارکت در پروژه مشترک ما و پوشش بیطرفانه آنها از وضعیت اوکراین و دونباس تشکر کنم. داده های منتشر شده به عنوان بخشی از تلاش مشترک ما به مخاطبان آنلاین گسترده تر اجازه می دهد تا درک بهتری از این موضوع به دست آورند و مقیاس جنایات ارتکابی توسط رژیم اوکراین را درک کنند.
برگرفته از «آرتی» ۱۳ اردی بهشت ماه ۱۴۰۱
بختی چندان برای ویرایش این گزارش برگردان شده به یاری «گوگل» نداشتم. ب. الف. بزرگمهر
